ปัญหาที่มักจะพบบ่อยอีกหนึ่งเรื่องเกี่ยวกับการรับประทานยาของผู้ป่วย คือ รับประทานยาไม่ตรงเวลา หรือลืมรับประทานยานั่นเอง เพราะบางคนอาจจะเกิดความสับสนว่า ยาก่อนอาหาร, หลังอาหาร หรือยาที่ต้องรับประทานก่อนนอน ควรทานเวลาไหนดี? ต้องทานก่อนหรือหลังอาหารกี่นาทีกันแน่? และอาจจะสงสัยว่าถ้าลืมทานยาควรทำยังไง?

นอกจากนี้ยังมีคนไข้บางราย แก้ปัญหาการลืมทานยาของตนเอง ด้วยการนำยาทุกตัวมารับประทานเวลาเดียวกันทั้งหมด เช่น ยาก่อนนอน นำมารับประทานตอนเช้า พร้อมกับยาตัวอื่นๆ ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาที่ไม่ถูกต้อง ดังนั้น เพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญของการทานยาให้ตรงเวลาและถูกวิธี ทีมงานอยู่กับยาจึงขอสรุปหลักการและหลักปฏิบัติที่ถูกต้องทั่วไปของวิธีการรับประทานยา ให้ได้อ่านกันในบทความนี้ค่ะ

หลักปฏิบัติที่ถูกต้องทั่วไปของวิธีการรับประทานยา

  • ยาก่อนอาหาร ควรรับประทานก่อนอาหารในช่วงที่ท้องยังว่าง อย่างน้อย 30 นาที เนื่องจากยาบางตัวอาจถูกทำลายและประสิทธิภาพในการรักษาลดลง เมื่อพบกับกรดปริมาณมากในกระเพาะอาหารที่จะหลั่งออกมาหลังมื้ออาหาร และอาหารอาจลดการดูดซึมของยา หรือยาบางตัวจะใช้เวลาประมาณ 30 นาทีก่อนที่จะออกฤทธิ์
  • ยาหลังอาหาร ควรรับประทานหลังอาหารทันทีและไม่ควรนานเกิน 15-30 นาทีหลังอาหาร อาจทานพร้อมอาหารหรือก่อนรับประทานอาหารคำแรกก็ได้ เนื่องจากยาบางตัวอาจมีผลข้างเคียง คือ ระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหาร เช่น ยาไอบรูโพรเฟน(Ibuprofen) นอกจากนี้ยังมียาบางตัวอาจต้องการกรดในกระเพาะอาหารช่วยในการดูดซึมยาเข้าสู่ร่างกาย
  • ยาก่อนนอน ควรรับประทานยาก่อนเข้านอน 15 – 30 นาที เนื่องจากยามีอาจทำให้ง่วงนอนหรือวิงเวียนศีรษะมาก เช่น ยาแก้แพ้หรือยาคลายกังวล เป็นต้น
  • ยารับประทานเวลามีอาการ ควรรับประทานเมื่อมีอาการจริง ๆ ในฉลากมักระบุว่ารับประทานทุก 4 – 6 ชั่วโมง, ทุก 8 ชั่วโมง, ทุก 12 ชั่วโมง เนื่องจากไม่ว่าจะรับประทานอาหารหรือไม่ ก็ไม่ส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หากมีอาการอยู่ก็สามารถรับประทานซ้ำได้ แต่ไม่ควรรับประทานบ่อยกว่าที่ระบุไว้บนฉลาก ที่สำคัญเมื่อหายแล้วสามารถหยุดยาได้เลย เช่น ยาพาราเซตามอล เป็นต้น

ทั้งนี้ยาบางประเภท อาจมีวิธีรับประทานยานอกเหนือไปจากยาโดยทั่ว ๆ ไปข้างต้น รวมทั้งยาบางประเภทอาจรับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ เนื่องจากยาอาจมีการออกฤทธิ์ที่พิเศษหรือมีผลข้างเคียงอื่น ๆ

หากลืมรับประทานยาแต่ละเวลา ควรทำอย่างไร

  • การลืมรับประทานยาก่อนอาหาร ถ้าลืมหรือนึกได้ว่าต้องรับประทานยาก่อนที่จะทานอาหารไม่ถึงครึ่งชั่วโมง ควรข้ามมื้อที่ลืมไป ไม่ต้องทานยาซ้ำ
  • การลืมรับประทานยาหลังอาหาร ถ้าลืมรับประทานยาหลังอาหาร สามารถรับประทานยาได้ทันทีที่นึกได้และไม่เกิน 15 นาที แต่ถ้านึกได้หลังจากรับประทานอาหารมากกว่า 15 นาทีแล้ว ควรรอรับประทานหลังอาหารในมื้อถัดไปแทน หรืออาจรับประทานอาหารมื้อย่อยแทนมื้อหลักก่อนรับประทานยาก็ได้ ในกรณีที่ยานั้นมีความสำคัญมาก
  • การลืมรับประทานยาก่อนนอน ถ้าลืมรับประทานยาก่อนนอน หากนึกได้ในเช้าของวันรุ่งขึ้น ไม่ควรรับประทานยานั้นอีก ควรรอให้ถึงเวลาก่อนเข้านอนในคืนถัดไปดังนั้น เพื่อประสิทธิภาพที่ดีที่สุดและเพื่อลดอาการข้างเคียงของยาแต่ละตัว ผู้ป่วยควรรับประทานยาให้ถูกต้องตามที่ระบุไว้ในฉลากยา และไม่ควรปรับเวลาการรับประทานยาเองนะคะ

เรียบเรียงโดย อยู่กับยา

แหล่งที่มา : คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ

Facebook Comments